ENGLISH VERSION

Latarnia morska

Autor tekstu: Barbara Włodarczyk

      Bohater noweli "Latarnik" Henryka Sienkiewicza, Skawiński, to żołnierz powstania listopadowego wygnany z ojczyzny za walkę o jej wolność; tułacz prześladowany przez wrogi los, samotnik bez domu i rodziny. I jest coś pięknego w tym, że ta "kruszyna ludzka", zagubiona w ogromnym świecie, wskazuje innym bezpieczną drogę do domu, zapalając codziennie wieczorem światło latarni morskiej.
      Najstarszą latarnią morską była latarnia na Faros - małej wysepce stanowiącej część wejścia do portu w Aleksandrii. Budowę latarni zakończono około 280 r. p. n. e. Starożytni zaliczyli ją do siedmiu cudów świata. Jej wysokość ocenia się dzisiaj na jakieś 115 - 150 metrów. Dolna kondygnacja miała przekrój kwadratu, nad nią wznosiła się kolejna - ośmiokątna i trzecia - o przekroju okrągłym. Zwieńczenie latarni stanowiła kopuła wsparta na ośmiu kolumnach, a na niej wznosił się posąg Posejdona liczący siedem metrów wysokości. Pod kopułą umieszczono lustra, które odbijały i wzmacniały światło ogniska. Chrust do rozpalenia ognia przywożona na osłach, ale na szczyt latarni trzeba było go wnieść na plecach. Jej światło było widoczne z odległości około pięćdziesięciu kilometrów (30 mil morskich) i znakomicie ułatwiało nawigację żeglarzom płynącym do Aleksandrii.
      Budowniczy latarni, Sostratus, pozostawił na jej murze inskrypcję następującej treści: "Sostratus, syn Deksyfanesa, poświęcił tę budowlę bogom ocalenia, w imieniu wszystkich tych, którzy żeglują po morzach".
      Czas, wojny, trzęsienia ziemi spowodowały, że dzisiaj już latarnia morska na Faros nie istnieje. Na jej fundamentach zbudowano Muzeum Morskie, a w odległej o kilkadziesiąt kilometrów od Aleksandrii miejscowości Taposiris Magna można obejrzeć jej pomniejszoną replikę zbudowaną za czasów Ptolemeusza II.
      Nad Bałtykiem pierwszymi latarniami morskimi były po prostu ogniska rozpalane na naturalnych wzniesieniach terenu. Później wykorzystywano do tego celu istniejące już budynki. Na Helu pierwszą latarnią morską była ... wieża kościoła. Kiedy w okolicy nie było wzgórz, ani wysokich budynków, radzono sobie unosząc ogień w górę przy pomocy żurawia. Najstarsze wzmianki o rozpalaniu ognia na wybrzeżu Bałtyku pochodzą z 1070 roku.
      Dzisiaj wzdłuż polskiego wybrzeża Bałtyku wznosi się dwadzieścia jeden latarni morskich: od Świnoujścia na zachodzie, do Krynicy Morskiej na wschodzie. Najstarszą latarnią morską na polskim wybrzeżu jest latarnia w Wisłoujściu. Światło w niej zapłonęło w 1482 roku; najmłodszą - latarnia w Porcie Północnym w Gdańsku (1984 r.). Kiedy nad morzem rozciąga się mgła, latarnie wydają sygnały dźwiękowe, skuteczniejsze wówczas od znaków świetlnych.
      Wszystkie latarnie morskie, pod każdą szerokością geograficzną "poświęcone są bogom ocalenia, w imieniu wszystkich tych, którzy żeglują po morzach".

Opracowano na podstawie "Wikipedii"

B. W.