Czy bycie modnym jest modne?

Autor tekstu: Karolina Piaśnik

Żyjemy w czasach, gdy pogoń za tak zwaną modą, jest na porządku dziennym. Temat ten wzbudza wiele kontrowersji. Gdy jedni wciąż tej pogoni ulegają, inni uważają, że bycie "modnym" już dawno wyszło z mody.

      Moda rozumiana jest powszechnie jako tendencja do dokonywania określonych wyborów, czy decydowania się na określony sposób zachowania. Znaczenie tego terminu jest bardzo szerokie, funkcjonuje na wielu płaszczyznach życia. Począwszy od sfer dotyczących gustów muzycznych, wyboru samochodu czy koloryzacji włosów, a skończywszy na odpowiednim kompletowaniu garderoby, moda towarzyszy nam nieustannie. Wiąże się ona bezpośrednio z istnieniem trendów, kreowanych najczęściej przez media. Wmawia się ludziom, że należy podjąć odpowiednie działania w celu przypodobania się innym ludziom, a także w celu upodobnienia się do nich. Na szczęście nie ma to najczęściej wpływu destruktywnego na jednostkę. Negatywnym zjawiskiem jednak jest fakt biernego poddania się "fali", niepoprzedzonego przyjęciem postawy krytycznej i zweryfikowania prawidłowości i racjonalności danego zachowania. Ludzie boją się odmienności, brak im często otwartości i przekonania do tego, co "nowe" i niesprawdzone.
      Naturalna podejrzliwość i niechęć do wychodzenia przed szereg popychają człowieka do postępowania takiego, na jakie decyduje się większość - bo "tak wypada". Tłum zmniejsza poczucie indywidualizmu, powoduje natomiast anonimowość czyli coś, co większość ludzi wyjątkowo sobie ceni. Trzeba nie lada odwagi, by zdecydować się na manifestację własnego "ja". I jest to nie tylko sprzeciwianie się trendom, ale także pójście o krok dalej - tworzenie czegoś całkowicie świeżego i oryginalnego.

M jak manipulacja

Moda to słowo ostatnimi czasy używane bardzo często, być może nawet nadużywane. Czy jednak każdy, kto się nim posługuje, wie tak do końca, co ono znaczy? Czy ma świadomość wpływów otoczenia, jakim nieustannie podlega? Niektórym być może wydaje się, że podejmują jakieś działania bazując na własnych przemyśleniach i podejmowanych świadomie decyzjach.. Nie zdajemy sobie jednak sprawy, że miażdżąca większość naszych zachowań jest - świadomie czy nie - wynikiem manipulacji. I nie mam tu na myśli manipulacji, której dokonywać miałaby jednostka. Chodzi tu raczej o manipulację niezamierzoną, ale widoczną. Manipulację, której na imię moda.
      Ludzie żyją w społeczeństwie, bo tylko to daje im możliwość pełnego rozwoju i całkowitej samorealizacji. Wmawiają sobie jednak, że wiele rzeczy robią dla siebie i że nie zważają na opinię innych. Nic bardziej mylnego. To, z czego wypływa duża część naszych zachowań, uwarunkowane jest o wiele bardziej złożonym mechanizmem.

Psychologia wpływu społecznego

Psychologia wpływu społecznego jest dziedziną, która zajmuje się badaniem mechanizmów wzajemnych nacisków w społeczeństwie, a więc wpływem jednych ludzi na zachowanie i myśli innych. Postawy ludzi mogą ulegać zmianie bądź pod wpływem perswazji, bądź pod wpływem wewnętrznej dążności do osiągnięcia jakiegoś konkretnie wyznaczonego celu. Cel ten jednak został zapewne wcześniej wykreowany przez kogoś innego, w konkretnym czasie, i skierowany do konkretnej grupy ludzi. Zatem widać wyraźnie, że moda nie funkcjonuje wyłącznie w aspekcie społecznym, lecz jest mocno ugruntowana w aspekcie psychologicznym.
      W znaczeniu chyba najpowszechniejszym modę utożsamia się z tendencją do noszenia określonego typu strojów. Szczególnie jest to widoczne u płci żeńskiej. Być może jednak dążenie za nowinkami mody, to tylko pozorna cecha kobiecości. Wynikać to może z teorii społeczeństwa patriarchalnego, utrwalonego w tradycji, według której "kobiety powinno być widać, a nie powinno być ich słychać". Także w trakcie nauki szkolnej nauczyciele niezmiennie narzucają uczniom model, mówiący, że dziewczynki są spokojne, grzeczne i ładne. Tutaj także widoczna jest skłonność do postrzegania kobiet przez pryzmat ich powierzchowności. Kobiety nie tyle same pragną być na bieżąco z obowiązującymi stylami, co są do tego zmuszane przez sytuację.
      Garderoba mężczyzn, mimo że faktycznie jest mniej zróżnicowana od kobiecej, to jednak też potrafi być sprawnie konstruowana przez panów, którym nieobce są modowe niuanse. U obydwu więc grup można znaleźć przypadki ślepego podążania za modą. Częstym zjawiskiem, które niejednokrotnie jest wręcz irytujące, jest kreowanie "mody" przez "gwiazdy" tabloidów. Osoby z pierwszych stron gazet są niejednokrotnie traktowane jak wyrocznia, a także wylęgarnia coraz to nowych sposobów ubierania się. Przeciętny człowiek myśli później, że będzie na pewno postrzegany jako modny, gdy strojem upodobni się do ulubionej piosenkarki. Zdarzają się nawet przypadki, kiedy ludziom wydaje się, że posiadanie przez nich przyjaciół, lub ich brak, jest uzależniony od typu ubrań, jaki noszą. Znani projektanci zatem doskonale wiedzą, że poprzez dotarcie do gwiazd ekranu, uda im się "przeniknąć" do szarych zjadaczy chleba.

Ulegasz czy narzucasz?

Jeśli chodzi o uleganie modzie, to można zaobserwować dwie postawy wobec tego zjawiska. Można być konformistą, czyli często bezrefleksyjnie podporządkowywać się obowiązującym normom, można też być indywidualistą, czyli nie zwracając uwagi na żadne trendy, kpić sobie z pojęcia "moda" i dokonywać takich wyborów, także tych "ubraniowych", które wydają się nam najlepsze dla nas. Można nie liczyć się z tym, "co ludzie powiedzą" Mimo wszystko trzeba pamiętać, że popadanie w skrajności nikomu jeszcze nie wyszło na dobre. Optymalnym rozwiązaniem jest znalezienie swoistego złotego środka. Warto obserwować nowinki mody, czy też integrować się ze społecznymi postawami większości, bo jednak nikt nie jest samowystarczalny. A nuż okaże się, że osoba, mająca zdrowy, refleksyjny stosunek do mody a więc do całego otoczenia, zyska zdolność wpływania na innych.

K. P.