Nigdy nie mów 'nigdy'...

Autor tekstu: Anna Ćwiek

Stwierdzenie, iż wszyscy jesteśmy hipokrytami, byłoby mocno przesadzone. Za to: "wszyscy możemy się nimi stać" - tak, to jest jak najbardziej realne.

      Z hipokryzją jest ciekawa sprawa... Przybiera ona różne postacie, jedne są złe, inne jeszcze gorsze. Są też te najgorsze, kiedy mamy swoje zasady, ale przestrzegamy ich tylko do pewnego momentu. Za chwilę, staną się one tylko wspomnieniem, a pamięć o tym, jak niegdyś były czyste, będzie nas wciąż męczyć. Właściwie nawet nie wiemy, dlaczego te zasady złamaliśmy, co się stało, dlaczego nie powiedzieliśmy "dość", kiedy jeszcze był na to czas. To była taka chwila, gdy niejako działaliśmy wbrew sobie - nas tu jakby nie było, właściwie to nie my zrobiliśmy, nie byliśmy sobą. Czasem człowiek zakłada maskę nawet przed samym sobą, potrafi tak w niej trwać latami. Bywa jednak, iż jest ona marnej jakości - a to się sznurek urwie, a to farba odpryśnie, a to pod wpływem uderzenia pęknie... i jesteśmy nagle "nadzy", zdezorientowani Tak naprawdę niewiele wiemy o sobie samych. Przychodzi chwila otrzeźwienia, ale jest już za późno, to, czym się kierowaliśmy i co przekazywaliśmy innym, dezaktualizuje się. Nie ma skutecznego sposobu na poradzenie sobie z tym uczuciem, można jedynie próbować o tym nie myśleć, ale to wszystko. Cofnąć czasu się nie da, zapomnieć - również.
      Hipokryzja ma jednak więcej obliczy. Może przyjąć znacznie mniej skomplikowaną postać, takiego ot zwyczajnego codziennego kłamstwa... i już brzmi to lepiej, a człowiek myśląc w ten sposób lepiej się czuje. Nie chce sobie zdać sprawy z tego, co naprawdę robi. Dla niego to lepiej. Są takie sytuacje, w których lepiej żyć w nieświadomości. Tak jest wygodniej. Bo jesteśmy wygodni. Zatem przejawem hipokryzji w codziennych sytuacjach może być uśmiech skierowany w kierunku nielubianej sąsiadki, ubranej w nowy płaszcz, który wcale nam się nie podoba, ale chwalimy jego fason. Po co to? Tak jest łatwiej. Łatwiej jest utrzymywać pozytywne relacje z otoczeniem. Żyje się lepiej. Jak w Dezyderacie: Bądź na dobrej stopie ze wszystkimi... we wsiach i w małych miasteczkach tak bardzo powszechne jest zjawisko "obgadywania", że to już niemal część tamtejszej kultury. Takie sytuacje, jeżeli by się bardzo uprzeć, moglibyśmy nazwać obłudą w najczystszej postaci. Zgodnie z potrzebą usprawiedliwiania się przed sobą samym. W dalszym ciągu to jednak ta delikatniejsza forma hipokryzji. Nie ma się co nad tym specjalnie długo rozwodzić.
      Znacznie ciekawszy wydaje mi się głębszy wymiar tego zjawiska. Jego głębokość ma ścisły związek z tym, jak wiele coś jest dla nas warte. Zasada zasadzie nierówna. Im bliżej szczytu hierarchii, tym większe nasze przewinienie i z tym większej wysokości możemy spaść, najgorsze jest to, że, nie znamy momentu , w jakim miałoby to nastąpić. Ten świat nie jest miejscem dla idealistów. Wcielanie ideałów w życie to zwykła mrzonka. Nie mam tylko pewności, kiedy lepiej się o tym przekonać - wcześniej, czy jednak później. Może lepiej żyć jak najdłużej, ciesząc się błogą nieświadomością, niż jak najwcześniej pozbyć się złudzeń, naiwności nabrać ostrożności.
      Kiedy niepewnie czujemy się na tym świecie, czasem chcemy dowartościować siebie. Każdy człowiek jest inny, niepowtarzalny, lecz nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę. Ktoś być może, nie zdaje sobie sprawy z tego, jaki jest naprawdę, próbuje wypełnić pustkę, tym samym okłamując innych, okłamuje siebie. Pytanie, czy poprzez takie postępowanie staje się bezwartościowy, robi sobie krzywdę, "popada w nicość", czy też może nadrzędne wartości jednak w nim pozostają, Choć są głęboko ukryte, mimo wszystko mogą "ujawnić" swoją obecność, jeżeli tylko im na to pozwolimy. Lecz istnieje obawa, iż nadejdzie taka chwila, kiedy będzie na to już za późno i na zawsze pozostanie nam życie w fałszu i ciągłe udawanie przed innymi.
      Powstaje pytanie, jak długo jesteśmy w stanie udawać. Jak starannie przygotujemy swą maskę i dobierzemy do kompletu kapelusz i ubranie, jak daleko potrafimy zabrnąć, czy w ogóle mamy hamulce. Dla niektórych życie staje się jednym wielkim kłamstwem, ale na szczęście dotyczy to nielicznych.. Prędzej czy później następuje moment, w którym zaczynamy czuć, że jako ludzie ponieśliśmy klęskę, ponieważ swoim postępowaniem skrzywdziliśmy innych. Możemy próbować to naprawić, zaczynać na nowo. Możemy też stchórzyć i nigdy się nie zatrzymać, nie zrobić kilku kroków w tył. Usiłujemy nie stracić tego, co tak naprawdę nigdy nasze nie było. Żyć już zawsze w realnej samotności lub w złudnym poczuciu, że jednak coś mamy. Nawet zaczynając od nowa, pamięci wymazać nie możemy. Trudno odciąć się od starych przyzwyczajeń i rozpocząć swe życie na nowo, kierując się zupełnie innymi wartościami, nie popełniać wciąż tych samych błędów. Takiemu wyzwaniu niełatwo sprostać, wymaga ono sporej determinacji. A nigdy nie wiemy, co przyniesie kolejny dzień. Znów możemy "kreować" swoje życie, tworzyć własne zasady, które bardzo szybko mogą zostać zweryfikowane.
      Naginamy własną moralność zależnie od potrzeby chwili. Robimy to codziennie; przykładowo pozdrawiając wspomnianą wcześniej sąsiadkę, czy chodząc do kościoła właściwie tylko z przyzwyczajenia. Ilu z tych, podających się za katolików w istocie nimi jest? Ilu tak tylko twierdzi, będąc pod presją opinii publicznej? Co takiego się dzieje, że podczas niedzielnej mszy kościół jest średnio zapełniony, a gdy przychodzi Wielka Sobota - "wierni" tłoczą się nawet na placu przed nim? Trzeba przecież pokazać sąsiadom, że się przyszło "poświęcić koszyczek"... no właśnie, "poświęcić koszyczek", a nie pobłogosławić pokarm, który ma jakąś symbolikę. Jeżeli nie jest się osobą wierzącą, można święta traktować jak miłą tradycję, ale naprawdę nie ma potrzeby przychodzić do kościoła tylko po to, aby się pokazać. Oczywiście zjawisko "co ludzie powiedzą" jest tym bardziej widoczne, im mniejsza społeczność, jednak nie ogranicza się wyłącznie do wsi; w osiedlach mieszkaniowych też ma niezłe warunki do egzystencji.
      Hipokryzja ewoluuje. Dociera do coraz to nowszych dziedzin życia i święci triumfy, gdzie tylko może. Od czasu upowszechnienia się Internetu, jak wiadomo, można tam znaleźć wszystko. Skoro wszystko, to gotowych prac naukowych również tam nie brakuje, a ludzie coraz mniej od siebie wymagają. Studiują latami po to, by w efekcie końcowym pracę dyplomową zakupić. I nie ma znaczenia, czy nabywają taką już istniejącą, która trafia do niejednej osoby, czy dopiero zlecają jej napisanie. Ostatecznie wszyscy wyglądają tak samo, gdy stojąc przed komisją z zadowoleniem przedstawiają wynik swojej - nie swojej pracy, perfidnie oszukując. Pytanie, po co tyle lat się uczyli, inwestując własny rozwój , jeżeli nie chcą z tego teraz skorzystać. Obecnie uczelnie coraz częściej zabezpieczają się przed oszustami za pomocą specjalnych programów komputerowych, jednak nie zmienia to faktu, iż zjawisko to, jest nadal powszechne. Najgorsze jest jednak to, że taki student nie widzi w tym nic złego, jeżeli tylko "ściąganie" nie zostanie mu udowodnione. Plagiat dotyczy oczywiście nie tylko prac dyplomowych, ale wszelkiej twórczości własnej.
      Stwierdzenie, iż wszyscy jesteśmy hipokrytami, byłoby mocno przesadzone. Za to: "wszyscy możemy się nimi stać" - tak, to jest jak najbardziej realne. Właściwie nie ma nawet skutecznego sposobu, aby tego uniknąć. Nawet jeżeli ktoś stworzył sobie prywatny kodeks postępowania, nie zna scenariusza, jaki mu życie napisze. Hipokryzja popełniona nie z własnej woli boli o wiele bardziej. Nie zawsze jest ona synonimem typowego kłamstwa z premedytacją. Bywa, że tak się po prostu dzieje. Jesteśmy słabi.

A. Ć.