Co słychać w subkulturach cz. 1

Autor tekstu: Małgorzata Horecka

Potargane czupiradła, mroczne postaci z trupim makijażem, do granic możliwości wymuskane lalki. Można jednak podzielić ich w prosty sposób na grupy, jak w matematyce liczby w podzbiory. Co sprawia, że młodzi ludzie obierają sobie ciasne pudełko z napisem "MOJA SUBKULTURA"?

ROZDZIAŁ PIERWSZY: Było, nie minęło.

      Nagle przestają być dziećmi, może nie z dnia na dzień, ale i tak w mgnieniu oka. Z jednej masy, podobnie ubranych i spędzających czas dzieciaków, zaczynają wyłaniać się dość specyficzne indywidualności. Potrzeba akceptacji w grupie, zrozumienia i poszukiwania sposobu na radzenie sobie z ledwo spostrzeżonym szerokim światem, powoduje powstawanie ciasnych społeczności, skupiających podobnie myślących i odczuwających. Czym jest subkultura? To grupa młodych ludzi, najczęściej w wieku licealnym, których jednoczy wspólna ideologia, podobne ubieranie się i słuchanie ściśle wyselekcjonowanej muzyki. To jedno zdanie nie wyczerpuje jednak zawiłych procesów rządzących tym zjawiskiem.
      Kiedyś kształtowanie się grup społecznych, podobnych do subkultur, było ściśle powiązane z nurtami pojawiającymi się w literaturze. Wystarczy przypomnieć sobie chociażby młodopolską bohemę krakowską, wyróżniającą się ubiorem i zachowaniem spośród reszty społeczeństwa. Dziś głównym środkiem wyrazu jest muzyka, dlatego wszystkie subkultury charakteryzują się umiłowaniem do specyficznego jej rodzaju. Nie sposób określić precyzyjnie, czy to muzyka wynika z ideologii, czy światopogląd nastolatków jest kształtowany przez muzykę - jedno jest pewne: jest to konkretny i nieodzowny element każdej subkultury.

"Dzieci kwiaty"

      Jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego stulecia w Stanach Zjednoczonych uformowała się pierwsza, prawdziwa subkultura - Hippisi. Jednoczyła ona młodych ludzi buntujących się przeciw komercjalizmowi, pogoni za karierą, kościołowi i szkole. "Poukładany" sposób życia, wyścig szczurów w dążeniu do pieniądza i zatracenie wartości uczuciowych nie odpowiadały młodzieży. Nie chcąc powielać nudnego i wypranego z wyższych emocji życia swoich rodziców, propagowali wolną miłość, wolność wyboru sposobu życia i ubierania się, powrót do natury i legalizację "stymulacji umysłu" w postaci narkotyków. Pacyfistyczne poglądy tej subkultury nasiliły się po wybuchu wojny wietnamskiej.
      Hippisi skupiali się we wspólnotach, ich sposobem na życie była wzajemna pomoc i dzielenie się dobrami. Cechowali się ogromnym wzajemnym zaufaniem i beztroską. Towarzyszyły im specyficzne hasła i slogany przekazujące ich światopogląd i ideały, na przykład "peace and love" czy "Turn on, tune in, drop out" (włącz się, dostrój, odleć). Odrzucenie konsumpcji i materializmu było tak silne, że przemysł rozrywkowy nie potrafił w pełni przebić się do tego środowiska.
      Muzyka była dla nich mocnym sposobem wyrazu i potęgowania pozytywnych uczuć, często doprawianych narkotykami. Poczucie braterstwa i równości było tak olbrzymie, że istniało nawet pomiędzy artystami na scenie a publicznością. Nie było tu bariery polegającej na poczuciu wyższości występujących. Z artystów nie robiono bożków obrzucanych biustonoszami. Wyrażającym hippisów gatunkiem muzycznym był rock, gdyż sam w sobie był buntem przeciw tradycjom muzycznym pokolenia ich rodziców. Bardzo szybko artyści poczęli sięgać do tzw. "psychodeli", czyli dźwięków pomocnych w osiągnięciu odmiennego stanu świadomości w celu potęgowania odczuwania przyjemności. W okresie rozwoju rocka ujawniło swój talent wiele gwiazd, których muzyka miała nieoceniony wpływ na twórców kolejnych pokoleń. Do najwybitniejszych można zaliczyć Janis Joplin - tworzącą teksty wpisujące się w ideologię hippisów i śpiewającą niepowtarzalnym, ochrypłym, mocnym głosem; wybitnie utalentowanego gitarzystę i wokalistę Jimiego Hendrixa, czy Jima Morrisona i jego zespół - The Doors. Nie sposób nie wspomnieć o Johnie Lennonie, który porzucając The Beatles, zmieniając swój światopogląd, a potem dając wyraz utożsamiania się z ideologią hippisowską albumem "Imagine", stał się żywym obrazem powstawania, a następnie trwania ideałów tej subkultury. Niestety, życie, a raczej śmierć prawie wszystkich wielkich artystów tego okresu ukazała zgubne skutki sposobu życia hippisów. Większość z nich przedawkowała narkotyki, lub dosłownie zapiła się na śmierć. Tak jak gro swobodnie i kolorowo ubranych hippisów z długimi włosami nie doczekali się wnuków, a nawet dzieci. Wyniszczeni narkotykami ludzie odchodzili wcześnie spełniając powiedzenie, że hippisem jest się do trzydziestki.
      Do dziś jest jednak mnóstwo ludzi na świecie, którzy byli wolni od uzależnienia i nadal są wierni muzyce tamtych lat. W Polsce dostęp do narkotyków na szczęście był trudny, dzięki czemu nie zebrały one takiego żniwa jak w Stanach Zjednoczonych. Dlatego możemy obserwować naszych ojców, którzy po powrocie z pracy podchodzą do sprzętu grającego i nagle z głośników słychać: "Oh Lord, won't you buy me a Mercedes Benz? My friends all drive Porsches, I must make amends".
      Na dodatek w każdym kolejnym pokoleniu pojawiały się i nadal się pojawiają nieliczne młode osoby powracające do ideologii hippisowskiej, a wiele później powstających nurtów muzycznych wywodzi się (nie koniecznie w linii prostej) właśnie od muzyki tej wielkiej subkultury.

M. H.