Muzyka zwierciadłem duszy

Autor tekstu: Justyna Piróg

Muzyka - dla jednych sposób na poprawienie nastroju i rozładowanie napięcia, dla innych źródło pobudzenia. Może być wokalna lub instrumentalna, poważna lub rozrywkowa. Jest ona nieodłącznym elementem naszego życia.

Jaką rolę odgrywa muzyka w życiu człowieka?

Muzyka towarzyszy ludzkości praktycznie od zarania dziejów. Trudno nawet dokładnie określić, gdzie i kiedy powstała. Od początku była łączona ze słowem i tańcem. Z czasem wykształciła się, jako jedna z gałęzi sztuki. Jako jeden z przejawów ludzkiej kultury od zawsze była obecna w pracy, zabawie, odpoczynku oraz w obrzędach.
      Obecnie mamy do czynienia z tak wielką różnorodnością stylów i gatunków muzycznych, że czasem trudno się w tym połapać. Celem muzyki jest oddziaływanie na świadomość człowieka poprzez dźwięki. Od mowy ludzkiej różni się znacznie większą abstrakcyjnością przekazywanych treści oraz wykorzystaniem oprócz głosu ludzkiego również instrumentów muzycznych. Każdy może sobie wybrać taki rodzaj muzyki, który będzie najlepiej odpowiadał jego upodobaniom, nastrojowi, czy też wyznawanym wartościom.
      Ta dziedzina sztuki jest dla słuchaczy bardzo często sposobem wyrażania swoich emocji i poglądów. Fakt utożsamiania się z takim właśnie, a nie innym gatunkiem muzycznym lub konkretnym wykonawcą, jest przejawem naszej osobowości, czasem wyznawanego światopoglądu. Posłużmy się przykładem piosenek politycznych Jacka Kaczmarskiego (zmarłego przed pięcioma laty artysty), których w latach osiemdziesiątych słuchało w Polsce wielu ludzi. Dla nich ta muzyka była obrazem ówczesnej sytuacji w kraju, a utwór taki jak "Obława" opisywał ją dobitnie. W muzyce, jakiej słuchamy, staramy się zawsze odnaleźć jakąś cząstkę siebie i otaczającej nas rzeczywistości.
      Muzyka ma przede wszystkim uprzyjemnić i urozmaicić nasze życie. Czasami ktoś jest bardzo zmęczony siedząc w pracy przez wiele godzin przed komputerem i w końcu słyszy w radiu piosenkę Maryli Rodowicz. Przypomina mu ona najlepsze lata młodości i sprawia, że znów zaczyna funkcjonować na wysokich obrotach. Innym razem chcemy się wyciszyć i odprężyć. Wtedy sięgamy po ballady, czy popularny ostatnio chillout.
      Muzyka może być dla człowieka silnym bodźcem tak, że potrafi się w niej całkowicie zatracić, a nawet stać się jej niewolnikiem. Słuchacz może wprowadzić się w różne stany: od tryskania energią aż po głęboką melancholię, nawet smutek.
      Specyficzną rolę pełni muzyka w życiu ludzi związanych z nią zawodowo, a więc wykonawców, autorów tekstów i melodii, producentów itd. Wszyscy ci ludzie tworzą przemysł fonograficzny. Dla nich muzyka jest treścią życia, sposobem przekazywania różnych wartości.

Skąd biorą się upodobania muzyczne?

Na gusta muzyczne w dorosłym życiu duży wpływ wywiera tzw. edukacja muzyczna. Rozwijanie zainteresowań z tego zakresu w dużej mierze zależy od tego, jaki był pierwszy kontakt z muzyką, ponieważ ukształtowana potrzeba kontaktu z nią zaowocuje w przyszłości, pomoże w trudnych chwilach, uczyni życie bogatszym i bardziej wartościowym. Oprócz tego słuchanie muzyki, aktywny udział dziecka w tworzeniu, rozwija pamięć muzyczną, wyobraźnię i ogólną wrażliwość estetyczną.
      Trzeba sobie uświadomić, że dzieci są bardzo muzykalne, mają słuch, ale często brakuje im możliwości rozwoju swoich zdolności. Dlatego też należy podkreślić ogromną rolę nauczycieli i rodziców w kształtowaniu wrażliwości muzycznej swoich dzieci. Jest to sprawa stosunkowo prosta. Najłatwiej to osiągnąć poprzez codzienne śpiewanie piosenek. Śpiew jest także podstawową formą aktywności muzycznej w przedszkolu.
      W miarę jak dziecko dorasta, zaczyna samo dobierać sobie wykonawców. Nastolatek wybiera muzykę, będącą wyrazem buntu. Jest to muzyka głośna, krzycząca. Poprzez to młody człowiek pragnie zakomunikować otoczeniu, że jest ważny i niekoniecznie zgadza się z tym, co mówią dorośli. Stąd mocne teksty, zawierające niekiedy przekleństwa.
      Z czasem, kiedy osobowość jest już ukształtowana, pojawia się "popyt" na innego rodzaju muzykę. Nie można jednak zakładać, że każdy dorosły, ukształtowany muzycznie człowiek, ma słuchać określonego rodzaju twórczości. Jeśli jest to kobieta o łagodnym usposobieniu, wrażliwa, często wybierze muzykę romantyczną. Z kolei twardy facet będzie miał ochotę na coś mocniejszego. Nie jest to jednak regułą, ponieważ tak jak wielu jest ludzi, tak wiele preferencji.
      Kiedy człowiek wkracza w jesień swojego życia, po raz kolejny zmienia upodobania. Czasami sięga po muzykę swojej młodości, a niekiedy, zwłaszcza kobiety, skłaniają się w kierunku pieśni o charakterze religijnym. Jest to bardzo specyficzny, ale też bardzo bogaty i różnorodny rodzaj twórczości muzycznej.

Muzyka łagodzi obyczaje

W tym starym powiedzeniu jest wiele prawdy. Spróbujmy sobie np. wyobrazić, jak wyglądałoby wesele bez oprawy muzycznej. Nawet jeśli nie ma możliwości tańczenia, tło muzyczne jest istotnym, a właściwie koniecznym elementem tego rodzaju przyjęć. Tak samo jest w przypadku imprez klubowych, zabaw wiejskich, czy biesiad. Oczywiście oprawa dźwiękowa musi być dostosowana do charakteru danego spotkania, do wieku uczestników, a nawet do pory roku. To właśnie grane piosenki sprawiają, że goście czują się wyluzowani, odprężeni, chętniej ze sobą rozmawiają i nawiązują znajomości. Na przyjęciach weselnych dosyć dobrze sprawdza się muzyka disco polo, krytykowana przez wielu jako kiczowata, skądinąd bardzo melodyjna i łatwo wpadająca w ucho. Bardzo ważną sprawą jest również oprawa muzyczna filmów i przedstawień teatralnych. Bez niej byłyby one trudne i nieatrakcyjne w odbiorze.
      Bardzo ciekawym zjawiskiem są programy muzyczne. Jednym z nich jest emitowany na antenie telewizyjnej Jedynki program "Jaka to melodia?". Uczestnicy mają okazję sprawdzić swoją wiedzę o różnych piosenkach i wykonawcach. Ujmująca osobowość prowadzącego - Roberta Janowskiego oraz dobre przygotowanie śpiewających i tancerzy nadają teleturniejowi typowo rozrywkowy charakter. Warto też zwrócić uwagę na to, że biorą w tym programie udział osoby w różnym wieku. Chciałoby się powiedzieć, że muzyka nie tylko łagodzi obyczaje, ale również łączy pokolenia. I to jest właśnie jej niezwykła właściwość.

Dla każdego coś miłego

Można zaryzykować stwierdzenie, że muzyka ma charakter uniwersalny, ponadczasowy. Płynie czas, zmieniają się okoliczności, a utwory muzyczne stworzone raz - pozostają i możemy do nich wrócić zawsze wtedy, kiedy przyjdzie nam na to ochota. Przykładem jest muzyka klasyczna, która przetrwała setki lat. Nazwiska takie jak: Strauss, Mozart, czy Vivaldi znane są na całym świecie, a ich dorobek cenią ludzie bez względu na wiek, także ci, którzy preferują inne gatunki muzyczne.
      Z polskich nazwisk nie można pominąć niezapomnianego Czesława Niemena. Będzie on zawsze żywy w swojej twórczości - twórczości na najwyższym poziomie.
      Najwspanialsze jest to, że muzyka charakteryzuje się tak wielkim bogactwem i różnorodnością, że każdy może z niej wybrać coś odpowiedniego dla siebie. Trzeba tylko zadać sobie następujące pytanie: Co jest dla mnie najważniejsze w muzyce? Jedni cenią melodię, inni natomiast wsłuchują się w słowa i poszukują w nich wartościowych treści. Przede wszystkim musimy zastanowić się, jaki gatunek muzyczny zmusza nas do myślenia, refleksji i przy jakich dźwiękach najlepiej się odpoczywa, bawi lub po prostu pogrąża w rozmyślaniach.
      Czy muzyka jakiej słuchamy jest odzwierciedleniem naszego wnętrza? Odpowiedź bez wątpienia brzmi "tak". Każdy z nas chce wyrazić za pomocą dźwięków to, kim jest, o czym myśli i co czuje. Najistotniejsze jest to, aby przez muzykę "powiedzieć" coś ważnego o sobie.

J. P.