Kuch Kuch Hota Hai, czyli: Coś się dzieje

Autor tekstu: Anna Ćwiek

Coraz więcej Polaków zafascynowanych jest kulturą hinduską. Przyczyna tego zjawiska leży najprawdopodobniej w całkowitej jej odmienności od tego, co znamy od urodzenia.

      Polak jest smutny, narzeka na wszystko, nie potrafi cieszyć się życiem. Jest najczęściej z niego niezadowolony. To wprawdzie stereotyp, ale nie ma dymu bez ognia. Być może nie zdajemy sobie z tego na co dzień sprawy, jednak kiedy wyjeżdżamy z kraju, a następnie wracamy, uderza nas to dwukrotnie. Po raz pierwszy, kiedy wyjeżdżamy. Obserwując przedstawicieli innych narodowości, nagle zaczynamy rozumieć, że można żyć inaczej, można się uśmiechać, gdyż w wielu innych krajach ludzie nie robią bilansu tego, co jest złe, lecz doceniają pozytywy. Po raz drugi, kiedy wracamy do Polski. Tym, co zwraca uwagę, nie są szare ulice - chodniki wszędzie mają jednakowy kolor. Znacznie bardziej rzuca się w oczy wyraz twarzy pasażerów autobusów, którzy są po prostu smutni, bez życia; czasem mam wrażenie, że sądzą, iż żyją za karę. Zapewne bierze się to z rozczarowania życiem, które, nie ukrywajmy, ma w naszym kraju stosunkowo niski poziom. Nasze PKB, choć pomalutku rośnie, w dalszym ciągu jest jednym z najniższych w Europie, a wyprzedza nas nawet Estonia.
      Na dodatek mieszkamy w państwie, w którym politycy zamiast skupiać się na współpracy w celu rozwoju, prowadzą nieustanne przepychanki i wojnę podjazdową. Generalnie uważamy, że wszystko tutaj jest nie tak.
      Coś z tym trzeba zrobić. Nie, nie mam w tym miejscu na myśli głębokich i radykalnych reform politycznych i gospodarczych, a wskutek tego przemian społecznych, choć takie niewątpliwie by się przydały. Należy w jakiś sposób urozmaicić swoje życie i choć na chwilę oderwać się od prozy dnia codziennego. Problem w tym, że klasyczne sposoby na relaks już dawno nam spowszedniały, tzn. nie tyle stały się nudne, ile tak ogólnodostępne i oczywiste, że choć w dalszym ciągu znakomicie spełniają swoją funkcję rozrywkową, wyciszającą czy rekreacyjną, to zaczynamy szukać nowych doznań.
      Najbardziej charakterystycznym przykładem takiego obrotu rzeczy jest fenomen Bollywoodu. Pojawił się u nas stosunkowo niedawno, bo kilka lat temu. Było to na tyle nagłe, iż wyjeżdżając do Wielkiej Brytanii i stykając się z tamtejszym multikulturowym społeczeństwem, którego notabene ja na chwilę stałam się częścią, i uznając element Bollywoodu za oczywisty i całkowicie normalny tam, nie zdawałam sobie sprawy, że po powrocie zastanę go również w ojczyźnie.
      A okazuje się, że ni stąd, ni zowąd, jak grzyby po deszczu powstają kursy tańców orientalnych, filmy hinduskie nie są co prawda masowo wyświetlane w kinach, ale bez problemu można je kupić przez Internet, co i rusz w sklepach odzieżowych pojawiają się kolekcje inspirowane sari czy chudidar. W supermarketach mamy niewielki, ale powoli rosnący wybór składników, z których możemy przygotować hinduskie potrawy.
      Coraz więcej Polaków zafascynowanych jest kulturą hinduską. Przyczyna tego zjawiska leży najprawdopodobniej w całkowitej jej odmienności od tego, co znamy od urodzenia. Styl życia, sztuka, kuchnia, stosunki międzyludzkie, wartości, które wyznajemy... nie znajduję ani jednego podobieństwa pomiędzy światem polskim a hinduskim. Zamykam oczy, myślę o Indiach... kolory, zapach curry i kadzidła, ruch, gwar, upał, kurz...
      Ze względu na wysokie koszty niewielu z nas ma okazję odwiedzić ten kraj i poczuć to wszystko naprawdę. Wiedzę o nim czerpiemy w większości z mediów, książek, rozmów z jego obywatelami podczas pobytu w Europie Zachodniej. Od pewnego czasu także z twórczości Bollywoodu, choć obrazy filmowe odbiegają znacznie od życia przeciętnego Hindusa. Pomimo tej nierzeczywistości, jest coś takiego w tych filmach , że zdobywają coraz większe rzesze fanów. Nie doszukiwałabym się jednak w nich (filmach) żadnych innowacji. Schemat jest zbliżony do klasycznej telenoweli, znanej polskiemu widzowi od lat. Nieszczęśliwa miłość, przeciwności losu, walka, aby wbrew całemu światu być razem. Tym jednak, co pozwala rozróżnić te dwa gatunki jest cała otoczka orientu, o której pisałam wyżej, a ponadto mnóstwo muzyki, tańca i śpiewu. Być może całość jest jeszcze bardziej przerysowana, niż w wydaniu południowoamerykańskim. I właśnie o to chodzi. Jest to tak bardzo różne od naszej rzeczywistości, że zaczynamy w tę egzotykę uciekać. Czynimy ją częścią naszego życia. Przeglądając Internet wcale nie trudno odkryć, jak wielu ludzi Hollywood połączył, stał się ich wspólną pasją, o której dyskutują na forach, i w związku z którą tworzą portale i rzeczywiste społeczności. Kultura orientu staje się częścią naszej polskiej kultury.
      Jest to o tyle wyjątkowe, iż jesteśmy narodem ksenofobów. Oczywiście uogólniam znacznie problem, jednak pokaźna część z nas nie akceptuje ras innych niż biała, a z różnych narodowości tolerujemy wyłącznie Polaków (czyli samych siebie). Być może entuzjazm, jakim coraz więcej z nas darzy kulturę orientu, pozwoli rasistom i radykalnym nacjonalistom przyzwyczaić się nieco do faktu, iż od jakiegoś czasu żyjemy w globalnej wiosce. Obawiam się, że innego wyjścia nie mają. Zaczynamy się otwierać i należy tę tendencję podtrzymać.
      Zaryzykuję stwierdzenie, iż wśród fanów kinematografii indyjskiej znacznie więcej jest kobiet niż mężczyzn. Niewątpliwie ma na to wpływ egzotyczna uroda panów w Indiach. Polki są podatne na urok ciemnej cery, takiż włosów i czarnych, pięknie oprawionych oczu. O zauroczenie zatem nietrudno. Zarówno ludźmi, jak i wszystkim, co się z nimi wiąże.
      Nie należy jednak patrzeć na sprawę z jednej tylko strony, tzn. poszukiwania inności i egzotyki. Z pewnością nie jest to jedyna przyczyna powstania trendu bollywoodzkiego. Tym, co również może mieć znaczenie, jest to, że wszystko tam jest takie piękne, wszystkie przeciwności zostają ostatecznie pokonane... bajka. Pamiętajmy jednak (pomijając skrajne przypadki, kiedy ludzie zaczynają żyć Bollywoodem), że może to być hobby jak każde inne. Jeden maluje kwiaty, inny ogląda hinduskie filmy. Czasem po prostu to lubi. Mam jednak wrażenie, że bierni widzowie są w mniejszości. Większość fanów tej kinematografii prędzej czy później łyka bakcyla i zaczyna się interesować Indiami we wszystkich ich przejawach.
      Ciekawe tylko, jaką przyszłość ma owa kultura w naszym kraju. Czy jej wpływy zaznaczą się u nas na stałe, czy też okaże się tylko modą, za jakiś czas zapomnianą i zastąpioną przez inną? Czy może spowszednieje nam do tego stopnia, że aż zbrzydnie... osobiście nie widzę dla niej tu przyszłości. Aby można było rzeczywiście skutecznie zaszczepić elementy innej kultury, musi zostać nawiązany stały kontakt z ludźmi, którzy tę kulturę tworzą. Jak na razie, niewielu możemy tu spotkać Hindusów, zwłaszcza poza Warszawą. Bywają np. właścicielami restauracji, jednak ciągle jest to stanowczo niewystarczające, aby trwale zapisać się w naszej codzienności. Nic nie wskazuje również na to, by miało się to zmienić. Polska nie jest krajem atrakcyjnym dla imigrantów. Niewiele mamy do zaoferowania, a na dokładkę serwujemy solidną porcję nietolerancji. Oczywiście migrują do nas Romowie, Cyganie czy Ukraińcy, jednak choćby Wielka Brytania oferuje znacznie większe możliwości poprawienia statusu materialnego. Jest również o wiele bardziej tolerancyjna. W każdym razie: kuch kuch hota hai i nie niszczmy tego. Miejmy nadzieję, że w końcu dostrzeżemy, że człowiek to wnętrze, a nie powierzchowność.

A. Ć.